اعلامیه مشترک ایران و عربستان علیه اسرائیل در اردیبهشت ۵۴

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، عصر سه‌شنبه ۹ اردیبهشت ۱۳۵۴، در پایان سفر محمدرضا شاه پهلوی، به عربستان سعودی، اعلامیه‌ای مشترک میان دو کشور همزمان در تهران و ریاض منتشر شد. در این اعلامیه، رهبران ایران و عربستان سعودی بر ضرورت تخلیه کامل سرزمین‌های اشغالی عربی از سوی اسرائیل، از جمله شهر بیت‌المقدس، و تأمین حقوق مردم فلسطین تأکید کردند.

سفر کوتاه شاه به عربستان سعودی که در روزهای ۸ و ۹ اردیبهشت ۱۳۵۴ انجام شد، با دعوت ملک خالد بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان سعودی، صورت گرفت. در جریان این سفر، دیدارها و مذاکراتی میان رهبران دو کشور برگزار شد که به اذعان رسانه‌های وقت در فضایی آکنده از دوستی، صراحت و تفاهم انجام گرفت. دو طرف در این گفت‌وگوها علاوه بر بررسی تحولات جهانی، به‌ویژه مسائل مرتبط با جهان اسلام و منطقه خاورمیانه، درباره موضوع صلح در خاورمیانه نیز تبادل نظر کردند و بر دیدگاه‌های مشترک خود در این زمینه تأکید داشتند.

در پایان این دیدارها، اعلامیه‌ای مشترک منتشر شد که مهم‌ترین محور آن تأکید بر لزوم پایان اشغال سرزمین‌های عربی و دستیابی مردم فلسطین به حقوق خود بود. در این اعلامیه همچنین بر گسترش همکاری‌های دوجانبه میان ایران و عربستان سعودی در زمینه‌های مختلف و ادامه دیدارهای مقامات دو کشور برای تقویت ثبات و شکوفایی منطقه تأکید شد. شاه نیز در همین چارچوب از ملک خالد برای سفر به ایران دعوت کرد که این دعوت با خرسندی پذیرفته شد و قرار شد زمان آن در آینده تعیین شود.

این سفر بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها و محافل سیاسی منطقه و جهان داشت. خبرگزاری‌های بین‌المللی با مخابره گزارش‌هایی از این دیدار، درباره نتایج احتمالی مذاکرات میان دو کشور ـ که هر دو از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان نفت در سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) به شمار می‌رفتند ـ تحلیل‌هایی ارائه کردند. خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی از بیروت به نقل از مقامات سعودی اعلام کرد که موضوع قیمت نفت و سیاست‌های بلندمدت اوپک احتمالاً ازجمله مسائل مطرح‌شده در گفت‌وگوهای میان شاه ایران و پادشاه عربستان بوده است. با این حال، ناظران یادآور شدند که در متن اعلامیه مشترک اشاره‌ای مستقیم به مسئله نفت و انرژی نشده است.

همزمان، بسیاری از تحلیلگران بر اهمیت موضع مشترک دو کشور درباره مسئله فلسطین تأکید کردند. آنان خاطرنشان کردند که حمایت ایران از حقوق مردم فلسطین پیش‌تر نیز مطرح بوده، اما درج این موضع با چنین تأکیدی در اعلامیه مشترک با عربستان سعودی می‌توانست نشانه‌ای از نزدیکی بیشتر دیپلماتیک میان ایران و کشورهای عربی تلقی شود.

در همین حال، مطبوعات عربستان سعودی نیز به بازتاب این سفر ادامه دادند. روزنامه «العکاظ» چاپ ریاض در مقاله‌ای از شاه ایران به عنوان «مسلمان صدیق» یاد کرد و مذاکرات انجام‌شده در ریاض را گامی در جهت اعتلای اسلام دانست.

اطلاعات، چهارشنبه ۱۰ اردیبهشت ۱۳۵۴، ص ۴

متن کامل اعلامیه ایران و عربستان

متن کامل اعلامیه مشترک ایران و عربستان سعودی که روز دهم اردیبهشت ۱۳۵۴ در صفحه چهارم روزنامه اطلاعات منتشر شد به شرح بود:

«به منظور تحکیم پایه‌های دوستی و برادری بین کشور شاهنشاهی ایران و کشور پادشاهی عربستان سعودی، و در پشتیبانی از همکاری اسلامی که پرچم آن را اعلیحضرت ملک فیصل فقید و شاهنشاه آریامهر برافراشتند، به دعوت اعلیحضرت ملک خالد بن عبدالعزیز پادشاه عربستان سعودی، اعلیحضرت همایون محمدرضا پهلوی آریامهر شاهنشاه ایران، در روزهای هفده و هجده ربیع‌الثانی هزار و سیصد و نودوپنج هجری قمری، برابر هشتم و نهم اردیبهشت ماه ۱۳۵۴ از عربستان سعودی دیدار فرمودند.

در این سفر بین اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر و اعلیحضرت ملک خالد مذاکراتی صورت پذیرفت که روح دوستی و صراحت و تفاهم کامل بر آن پرتوافکن بود. در این مذاکرات، طرفین، رویدادهای جهانی به‌ویژه مسائل مورد علاقه دو کشور و دنیای اسلامی را بررسی نمودند و نسبت به جمیع مسائل مورد مذاکره – که از مهم‌ترین آن‌ها برقراری صلح در منطقه خاورمیانه است – وحدت نظر کامل داشتند.

رهبران عالی‌قدر دو کشور تأکید کردند: مادام که اسرائیل از سرزمین‌های اشغال‌شده عربی، ازجمله بیت‌المقدس، باز پس ننشیند و مردم عرب فلسطین حقوق از دست‌رفته خود را باز پس نستانند و از حق خود در تعیین سرنوشت برخوردار نگردند، ثبات و امنیت و صلح دائمی در منطقه پایدار نخواهد گردید.

رهبران دو کشور نسبت به ضرورت گسترش همکاری بین دو مملکت برادر در همه زمینه‌ها، و دیدار مسئولین دو طرف از کشورهای یکدیگر به منظور ثبات و شکوفایی منطقه اتفاق نظر داشتند.

اعلیحضرت همایون شاهنشاه آریامهر از برادرشان اعلیحضرت ملک خالد برای دیدار از ایران دعوت به عمل آوردند. این دعوت با مسرت پذیرفته شد، بر این اساس که تاریخ آن در آینده تعیین گردد.»